محمد على مجاهدى
353
كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )
در شرح احوال حاجى ميرزا سيد على اخوى تهرانى آمده است : « . . . و امروزه جناب . . . آقاى حاجى ميرزا سيد على سلّمه اللّه تعالى . . . ميلاد ائمهء عليهم السلام را در تكيهء مخصوص سادات هميشه جشن شايان گرفته و در نيمهء شعبان در باغ معلوم و موسوم به حجتيه يك روز و يك شب براى ميلاد صاحب نور هنگامهاى است . با راقم ، نهايت لطف دارد و بعضى از قصايد و غزليات آن جناب ذكر مىشود . . . » « 1 » سبك شعرى آثار معدودى از وى كه در طرائق الحقائق آمده در سبك عراقى سروده شده و از ساختار محكم لفظى و غناى محتوايى آنها پيداست كه سراينده با وقوف كامل به آثار متقدمين و اطلاع از دقيقههاى كلامى ، طبعآزمايى مىكرده است . دامنهء تأثير آثار عاشورايى وى از چهرههاى نامدار مذهبى در زمانهء خود بوده و در تكيهء مخصوص به خاندان خود ميلاد ائمهء اطهار را جشن مىگرفته است ؛ بنابراين مسلما آثار منظوم او توسط مديحهسرايان مورد استفاده قرار مىگرفته و طبعا آثار ماتمى وى نيز با اقبال مواجه بوده است ، ولى متأسفانه به خاطر عدم دسترسى به آثار منظوم عاشورايى او ، نمىتوان بيش از اين در اين زمينه سخن گفت . برگزيدهء آثار عاشورايى اخوى تهرانى در طرائق الحقايق ابياتى از يك بند از تركيببند عاشورايى او آمده است كه عينا آن را نقل مىكنيم : طاها به ناله آمد و ياسين به خود تپيد * ز اورنگ ناز تا كه امام مبين فتاد با زين واژگون ، گذر « 2 » ذو الجناح چون * بر خيمهگاه زينب محنت قرين فتاد آغشته ديد كاكلش از خون شاه دين * زد نعرهاى كه لرزه به عرش برين فتاد خورشيدوار از افق خيمه ، بىحجاب * آمد برون و از پى آن مه جبين فتاد همراه ماه گفتى پروين صفت به راه * جمعى ستارگان ز بنات و بنين فتاد آمد پى برادر و ، چشمش در آن ميان * بر خون تپيده پيكر آن نازنين فتاد
--> ( 1 ) . طرائق الحقايق ، محمد معصوم شيرازى « معصومعلى شاه » با تصحيح محمد جعفر محجوب ، كتابخانهء سنايى ، تهران بىتا ، ج 3 ، ص 473 و 474 . ( 2 ) . در متن آمده : گذرد .